Quê nội

 (Paternal Hometown in Letter from uncle Son to Tuan)

Cháu Tuấn,

Chú Sơn ghi thêm về địa danh và một vài thổ sản đặc biệt của quê mình.  Ngoài nhiều thứ khác, phong cảnh và món ăn gợi lại nhiều kỷ niệm cho người xa quê hương, nghĩ về nguồn gốc xuất xứ của mình.  Phải chăng những thức ăn đặc biệt chỉ quê mình mới có và những địa danh ta đã từng sinh sống gợi lên tình hoài hương?

Các trang đầu gia phả ghi ông thuỷ tổ họ Ðào trước kia ở làng Khúc-Thuỷ.  Ở bên Mỹ, nhà mình mua tương Cự-Ðà về ăn thịt bò tái tương gừng, chấm rau muống, ăn đậu phụ chiên thì nhớ là Cự-Ðà Khúc-Thuỷ là nơi làm tương Bắc danh tiếng, không ở đâu bắt chước được.

Làng Khúc-Thuỷ ở hữu ngạn sông Nhuệ-Giang.  Làng Tả-Thanh-Oai ở tả ngạn sông Nhuệ-Giang.  Con sông này tên đẹp lắm (tiếc là chú không biết nó bắt nguồn từ đâu và chảy về đâu?, cháu tìm hiểu thêm được thì tốt, như Tướng Bảo-Trị đã tìm hiểu về tỉnh Nam-Ðịnh trong cuốn kỷ yếu 50 năm khoá Sĩ Quan TB ND/TD)

Làng ta tên chữ là Tả-Thanh-Oai, tên nôm trong vùng ai cũng biết vì có câu “Gà Tò, lợn Tó”.  Lợn làng Tó ngon vô địch mỗi khi có cuộc thi đua về nuôi lợn.  Có lần lợn Tó đã được mang đi cống vua.  Chúng ta nguyên là người làng Tả-Thanh-Oai, huyện Thanh-Oai, tỉnh Hà-Ðông, xứ Bắc-Kỳ, nước An-Nam.  Làng Tó ta có thứ quà đặc biệt gọi là bánh gói, người ở làng ra tỉnh mua một vài chục bánh gói để làm quà là được hoan nghênh hạng nhất.  Bánh gói ngon hơn bánh giò nhiều, hình bánh dài khoảng 12 inches, gói tròn như một khúc nứa; làm bằng bột tẻ nhân hành mỡ thịt 3 chỉ.

Làng Tả-Thanh-Oai có 2 đình làng (thường mỗi làng chỉ có 1 đình, đình là nhà hội họp của làng, nơi bàn việc làng, cúng tế và ăn uống).  Làng ta vì lớn rộng đông cư dân nên lập ra hai đình, đình ngoài do ông Ðàm-Y, anh rể của ông nội Tuấn làm tiên-chỉ, đình trong do Ô. Nguyễn-Ðỗ-Cảnh làm thủ-chỉ.  Chức thủ-chỉ thường dành cho người có chức sắc cao nhất trong làng, sau khi đã làm khao vọng.  Chức này chỉ là danh dự thôi, thực tế không làm gì cả.  Có tế lễ ở đình thì được ngồi ăn ở mâm cỗ cao nhất và chia phần thì được phần ngon nhất của con heo là “cái thủ” và điã gan, tiết, v.v.

Viết thêm ở trên để Tuấn tuỳ liệu.  Có gì hay hơn liên quan đến gia phả chú sẽ chuyển tiếp cho cháu.

Chú Sơn

Jan. 07, 2002